Sector

  • Vo

Leerplankundig thema

  • Toetsing

Vakspecifiek thema

  • Toetsen en volgen

Trefwoorden

  • formatief evalueren

Masterclass formatief evalueren (schoolleiders)

10-4-2017

Kenmerken van ons onderwijsstelsel

Tijdens de masterclass stelt ​Louise Elffers (HvA/UvA) de vraag of ons onderwijsbestel nog wel is toegerust voor de 21e eeuwse schoolloopbaan en wat de uitkomsten/effecten zijn van d​e inrichting van ons huidige onderwijsstelsel. Aan de hand van een aantal centrale stelselkenmerken legt ze knelpunten en kansen bloot. Het Nederlandse stelsel heeft, in vergelijking met stelsels zoals die van België en Canada een hoge mate van differentiatie, afgemeten aan het aantal ‘tracks’: vmbo/havo/vwo en alle afgeleiden ervan en heeft Nederland een krachtige beroepsonderwijstrack. Mede daarom worden leerlingen vroeg geselecteerd voor een ‘track’ en kent Nederland een grote mate van standaardisatie (o.a. door de centrale eindexamens).    

Elffers geeft aan dat het niet gaat om het uitlichten van één van die kenmerken, maar om de interactie tussen kenmerken. Zo gaat standaardisatie van selectiecriteria (bijvoorbeeld een gestandaardiseerde toets) ongelijkheid en kan het helpen om de voordelen van differentiatie te bevorderen en de nadelen tegen te gaan. Wel moeten we daarbij opletten dat we niet doorschieten in de toetsreflex en moeten we de professionele ruimte voor docenten respecteren. Volgens Elffers is vroege selectie en sterke differentiatie niet perse wenselijk en biedt het flexibel kunnen inrichten van een schoolloopbaan de meeste voordelen.

 

In het rechtermenu vind je de hand-out van Elffers' presentatie en een link naar haar onderzoek van onderwijsstelsels.

Formatief evalueren: een sleutel én uitdaging

Formatief evalueren is een spannende en mooie uitdaging voor het onderwijs, aldus Dominique Sluysmans van de Hogeschool Zuyd. Het gaat immers om het proces waarbij toetsing wordt ingezet om leerlingen inzicht te geven waar ze naar toe werken, waar ze staan en hoe ze verder kunnen leren. Maar het implementeren van formatief evalueren en het inrichten van een feedbackcultuur gaat veel verder dan alleen het werken met een aantal technieken. Structurele verankering vraagt inzet van vele betrokkenen en sterk onderwijskundig leiderschap.  In haar bijdrage licht Sluijsmans het concept toe, gaat zij in op de zes bouwstenen voor implementatie en benoemt zij vijf uitdagingen, waaronder de balans tussen enerzijds experimenten van docenten te stimuleren en anderzijds de langetermijn ambities te bewaken. Niet individueel, maar samen doen, van elkaar leren en voorbeelden delen en de rust en tijd nemen, zijn belangrijke adviezen.

 

In het rechtermenu vind je de hand-out van Sluijsmans' presentatie en een link van haar reviewstudie naar formatieve evaluatie.
 

Een schoolvoorbeeld: Udens College

Ten slotte neemt Rene Marneffe, afdelingsdirecteur vmbo van het Udens College de schoolleiders mee in de ontwikkelingen bij hem op school. Formatieve evaluatie, maatwerk en gepersonaliseerd leveren spannende processen op: docenten die leren vertrouwen op de expertise van leerlingen bijvoorbeeld. Het Udens College heeft ruim twee jaar de tijd genomen voor meer dan 50 schoolbezoeken in binnen- en buitenland, in visievorming, in gesprekken met leerlingen en ouders, voor werksessies en denktafels, gastsprekers en experts. Maar nu komt de spannendste fase: de fase van experimenteren, het inbedden in de cultuur en het vasthouden van de energie, werkhouding en motivatie. Maar: 'het zijn momenteel onze leerlingen die aangeven dat het hen niet snel genoeg gaat'.

Een inkijkje: in het rechtermenu vind je het nieuwe dagprogramma/rooster voor de Udens-leerling.