Sector

  • Po
  • Vo

Leerplankundig thema

  • Toetsing

Trefwoorden

  • Formatieve evaluatie
  • examinering
  • Toetsing

Aan de slag met formatieve evaluatie

24-1-2017

Leernetwerken en masterclass

SLO is met de VO-raad twee leernetwerken Formatief Evalueren gestart. Het doel van deze leernetwerken is het opzetten en uitvoeren van een plan van aanpak om formatieve evaluatie schoolbreed te implementeren. In leernetwerk 1 ontwikkelen scholen hun visie op leren en toetsing verder en stellen ze een plan van aanpak op om in het komende schooljaar schoolbreed te experimenteren met formatieve evaluatie. In leernetwerk 2 staat het doorontwikkelen van visie en het uitbreiden van huidige aanpakken centraal. In het rechtermenu vind je meer informatie over de leernetwerken.

Tijdens de masterclass georganiseerd voor schoolleiders verdiepen de deelnemers zich samen met Louise Elffers van de UvA/HvA en Dominique Sluijsmans van de Hogeschool Zuyd in de wereld van onderwijsstelsels, de wijze van toetsing en andere output en de impact ervan op prestaties. Via het rechtermenu kun je de presentaties en bijbehorende literatuur downloaden.

Leerplan in beeld

Om formatieve evaluatie effectief in te bedden in je onderwijs, is zicht op leerdoelen, leerlijnen en succescriteria cruciaal. Immers, effectieve feedback is altijd gericht op de leerdoelen en aangeboden instructies. De website Leerplan in Beeld geeft je als leraar of schoolleider per sector en per vak leerlijnen. Daarin vind je de beschrijving van de vakinhoud zoals die voorgeschreven is in het primair onderwijs en in de onderbouw en bovenbouw van vmbo, havo en vwo. Leerplan in Beeld ondersteunt bij het checken en ontwerpen van je onderwijsprogramma, leerlijnen en toetsing.

Website Edugain: implementatie van formatieve evaluatie

Deze website biedt zowel docenten als schoolleiders concrete handvatten, studiematerialen, video's etc. voor professionele ontwikkeling bij het implementeren van toetsing om te leren, te groeien en te ontwikkelen. De eModules en video-series kunnen zowel als individueel studiemateriaal worden ingezet als in professionele leergemeenschappen binnen en tussen scholen. Met name de volgende eModules zijn aan te bevelen:

Northern Ireland Curriculum Board

Bij de implementatie van het nieuwe Ierse curriculum is veel geïnvesteerd in het aansluiten van valide toetsing. Formatieve evaluatie speelt daarbij een cruciale rol. Verschillende practical guides bieden handvatten voor toetsing in het algemeen, en voor formatieve evaluatie in het bijzonder.

Feedback: onderzoek, case-studies en implementatie

In Australië heeft het instituut voor onderwijs en schoolleiderschap een website ontwikkeld met daarop erg toegankelijke fact-sheets, animaties en publicaties rondom effectieve feedback: bewijs voor effectiviteit, implementatie en evaluatie.

  • Een prachtige animatie over effectieve feedback vind je hier.
  • Een prachtig voorbeeld van peer review vind je hier.

Seminar Learning oriented assessment

Neil Jones en Miranda Hamilton lichten de principes van learning oriented assessment toe, waarbij ontwikkeling en vooruitgang centraal staat. Hier kunt u de seminar online bekijken.

Toolkit Self assessment door basisschoolleerlingen

De toolkit die is ontwikkeld binnen het NRO-project Denken om te leren helpt docenten bij het ondersteunen van het stimuleren van self assessment, peer assessment en feedback geven. Het helpt leerlingen metacognitieve kennisaspecten onder woorden te brengen, zoals het doel van de opdracht, de succescriteria, bruikbare strategieën en de (tijds)planning, en het reflecteren op hun eigen leerproces na afloop. Op de website vindt u naast het onderzoek ook de handleiding van de toolkit en de materialen voor het voeren van coachingsgesprekken etc.

  • Een handige gespreksleidraad met handvatten en voorbeeldvragen om metacognitieve vaardigheden bij leerlingen te trainen voor, tijdens en na het uitvoeren van een leertaak vind je hier.

Tips en tools

​Er zijn tal van tips en tools om zelf met formatieve evaluatie aan de slag te gaan in het onderwijs. Een kort overzicht met enkele interessante links.

  • 60 formative assessment strategies
    Natelie Regier beschrijft 60 technieken om formatieve evaluatie in de les praktisch uitvoerbaar te maken. De publicatie verscheen binnen de serie Focus on learning.

  • Samples or Rubrics?
    Dylan Wiliam gaat in op de vraag of rubrics een oplossing zijn of deel van 'een probleem'. Hij stelt dat het analyseren van voorbeelden effectiever is, omdat de inhouden van een rubric voor leerlingen niet hetzelfde betekenen als voor de docent. Contrasting examples analyseren is het meest effectief, zo blijkt uit onderzoek van Lin-Siegler, Shaenfield en Elder (2015).

  • De effectiviteit van 'exemplars' of voorbeelden bij formatieve evaluatie
    David Carless en collega's beschrijven de effectieve aanpak van voorbeelden in het cyclus van formatieve evaluatie. Gezamenlijke analyse en het beoordelen van voorbeelden door leerlingen is bijzonder effectief voor het leerproces van leerlingen.

  • De rol van leerstrategieën bij formatieve evaluatie
    Bij formatieve evaluatie zijn leerstrategieën essentieel, aanpakken die het behalen van gestelde leerdoelen vergemakkelijken. Dat geldt niet alleen voor leerlingen maar ook voor de docent zelf. In deze zelfstudiemodule maak je kennis met de zes leerstrategieën, analyseer je voorbeelden en ga je zelf aan de slag met het toepassen ervan in je eigen lessen.

  • De rol van leerlingen bij formatieve evaluatie en feedback
    Twee PowerPoint-presentaties vol links, literatuur en aanpakken hoe peer feedback effectief in te zetten tijdens de verschillende fasen van formatief evalueren. De eerste gaat over collaborative assessment van David Carless en de tweede over students as partners in assessment and feedback van Geraldiene O'neill.

  • Leerlingen daadwerkelijk effectief met jouw feedback aan de slag
    De auteur beschrijft in zes concrete stappen wat een effectieve aanpak tijdens de les is, zodat leerlingen de gegeven feedback op hun schrijfproduct ook daadwerkelijk verwerken.