Twents Carmel College: doorpakken met vmbo-profielen

7-4-2017

De locatie Potskampstraat van het Twents Carmel College biedt in Oldenzaal onderwijs voor LWOO-leerlingen in het eerste en tweede leerjaar en aan vmbo'ers in de bovenbouw. Naar deze locatie gaan 1.350 leerlingen die zeven profielen kunnen volgen. Dat grote aantal profielen maakt de school bijzonder, en het maakt hen een interessante casus voor andere onderwijsinstellingen.

Van pleinen naar profielen

De bovenbouw kent drie leerwegen: de basis beroepsgerichte leerweg (BBL) als voorbereiding op mbo-niveau 2, de kader beroepsgerichte leerweg (KBL) en de theoretische en gemengde leerweg (TGL). De KBL heeft vier verplichte theorievakken die aansluiten bij een van de zeven profielen. Daarbij heeft elk profiel twee aanvullende vakken. Net zoals bij de TGL volgen de KBL-leerlingen de theoretisch vakken op het hoogste niveau, zodat ook zij door kunnen stromen naar mbo-niveau 4. Overigens kunnen deze vmbo'ers voor het examen nog beslissen dat ze de theorievakken toch op KBL-niveau maken. De TGL-leerlingen oriënteerden zich aanvankelijk op de diverse beroepsvelden via de voorlopers van profielen, namelijk tien verschillende beroepspleinen. Na het derde leerjaar kiezen deze vmbo'ers het vakkenpakket – inclusief één extra vak – voor het eindexamen.

De locatie Potskampstraat van het Twents Carmel College was net klaar met het inrichten van een pleinenstructuur toen de pilot voor nieuwe profielen vmbo en examenprogramma's startte. Mooie aanleiding om meteen bij de pilot aan te haken. De schooldirectie heeft het initiatief genomen om de nieuwe examenprogramma's te gebruiken als katalysator voor deelname aan de nieuwe profielen. De school is proactief in de pilot en zit in ontwikkelgroepen en in de begeleidingscommissie. Door deze deelname moest de school nadenken over nieuwe examenprogramma's en dat heeft hen veel kennis opgeleverd waarmee beslissingen goed onderbouwd genomen konden worden. En dat is winst: wat gaan wat doen, we mogen daarbij fouten maken, en dat stimuleert vertrouwen.

"Focus op dingen die nog beter kunnen, gebruik het groene potlood in plaats van het rode potlood"


Examen en toetsing

Belangrijke vraag in het proces voor de school was: gaan we bij de profielvakken wel of geen schoolexamen (SE) afnemen? Eerst deed het Twents Carmel College Potskampstraat dit niet en beperkte zich tot een centraal schriftelijk en praktisch examen (CSPE). Ze waren daarin een uitzondering op de regel. Inmiddels is hierin verandering gekomen. De slaag- en zakregeling is veranderd: doordat het CSPE niet meer wordt gemiddeld met het resultaat van de keuzevakken zou dit cijfer alleen op het examen kunnen berusten. Daarom komen er nu twee cijfers op de cijferlijst te staan: een cijfer voor de profielmodulen en een cijfer dat het gemiddelde is van de keuzevakken.

Op de locatie aan de Potskampstraat is een CSPE bij de profielvakken verplicht en een SE niet (naar keuze). Bij de keuzevakken is een SE verplicht.

Inmiddels heeft de school ervaring opgedaan met het CSPE. Over de inhoud is iedereen tevreden. Over het algemeen vinden scholen - ook het Twents Carmel - dat de afnamecondities beter kunnen, die zijn nu nog te divers. Daarbij vindt de school, net als veel andere onderwijsinstellingen, de beoordeling niet objectief. Dat laatste is ook een aandachtspunt voor de Inspectie. Een centraal examen heeft wel meer status dan een schoolexamen dat docenten zelf maken. De kwaliteit van het SE ('grote praktische opdrachten') is wisselend. Er bestaan wel toetsbanken voor SE's, maar die zijn erg kostbaar. Docenten gebruiken daarom veelal methodetoetsen.

Een keuze voor een methode wordt vaak gemaakt op basis van de examens. Het kiezen van een methode is in elk geval het moment waarop de school ook nadenkt over het curriculum. Als er iets veranderd moet worden, dan wordt de 'achterkant' van het examen gebruikt om de 'voorkant' van het curriculum opnieuw vorm te geven. Dat is niet zo heel vreemd: in deze locatie huist de bovenbouw van het vmbo, examens zijn hier leidend. Simpel gezegd: het boek is het curriculum én de toets.

​"Veel scholen komen bij ons op bezoek omdat we een voorbeeld zijn voor wat betreft de profielen. Daardoor kwamen onze eigen docenten erachter dat ze goed geoutilleerd waren"


Programma van toetsing en afsluiting

Op het Twents Carmel College Potskampstraat heerst een cultuur waar cijfers geven ertoe doet. Niet alleen omdat cijfers belangrijk zijn voor de leerlingen (toetsen tellen mee voor de overgang van het derde naar het vierde leerjaar), maar ook omdat er voldaan moet worden aan het programma van toetsing en afsluiting (PTA).

In het PTA staan activiteiten waarbij leerlingen actie moeten ondernemen. De leerling moet een aantal punten verzamelen om examen te mogen doen. Voor de overdracht naar het mbo spelen deze activiteiten een rol. Deze school en het mbo gebruiken AMN als toetsomgeving. Dat betekent dat het mbo de gegevens kan benutten om zicht te krijgen op hoe leerlingen ervoor staan. Daarnaast vindt er natuurlijk nog een intakegesprek plaats. Op deze manier zijn de koude en warme overdracht geborgd.

Op deze vmbo-locatie weten de docenten van aanpakken. Dit kenmerkt de cultuur en het hangt ongetwijfeld samen met het feit dat de helft van de praktijkdocenten uit het bedrijfsleven komt.

De schoolleiding vond het ook van belang om juist in de pilot mee te doen, zodat er invloed uitgeoefend kon worden op de examenprogramma's en profielen. Docenten hebben actief aan de pilot deelgenomen en dat heeft bij hen gezorgd voor eigenaarschap.

Tips

  • Neem – als je de kans hebt – deel aan een pilot. Dat dwingt je na te denken over onder meer de examenprogramma's.
  • Nieuwe examenprogramma's kunnen een katalysator voor vernieuwing zijn.
  • Focus op zaken die nog beter kunnen, niet op zaken die minder goed gaan.
  • Je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden: ga op zoek naar goede voorbeelden.


 Website Twents Carmel College locatie Potskampstraat