De Keerkring in Schagen: leren is betekenisgeving

31-3-2017

De Keerkring, een Jenaplan- en cultuurprofielschool in Schagen, zocht een manier om zijn cultuuronderwijs, wereldoriëntatie, natuuronderwijs en taalvorming te laten samenhangen. De basis vormt de Alles-in-1-methode, deze wordt aangevuld met activiteiten in de eigen omgeving. Het thematisch onderwijs bestaat uit anderhalf uur taal- en rekenonderricht en verder uit een ritmisch weekplan waarin gesprek, werk, spel en viering elkaar dagelijks afwisselen.

Diversiteit

'Betekenisvol onderwijs in samenhang' is de kerngedachte bij De Keerkring. Hiervoor maakt de school vanaf groep 5 gebruik van de Alles-in-1-methode. Alle vakken – op rekenen en gymnastiek na – worden in thema's gecombineerd, waarbij alle kerndoelen aan bod komen. Deze methode is langere tijd strak gevolgd; nu de leerkrachten het goed in de vingers hebben, laten ze de methode meer los en vullen de thema's meer divers en naar eigen creativiteit in. De methode is nu eerder een leidraad, of bronnenboek.

In het zogenoemde 'Basisteam' zitten specialisten taal, rekenen, ICT, wereldoriëntatie en cultuur. Met het MT zorgen zij voor een goede basis van het onderwijs, eigenaarschap en horizontale samenwerking. Sinds vorig jaar werken ze met experimenteergroepen, die een kort werkplan maken, iets gaan uitproberen en vervolgens terugkoppelen naar de rest van het team. Externe expertise kan binnen zo'n team worden ingebracht.

Eigen ervaringen van kinderen staan centraal bij de projecten en thema's en dat past bij het Jenaplangedachtengoed waarin de nadruk ligt op de ontwikkeling van het kind en op werken vanuit de relatie van het kind met zichzelf, de ander en met de wereld. Om de thema's meer betekenisvol te maken voor de kinderen worden ze uitgebreid met bijvoorbeeld museumbezoeken en voorstellingen. De school heeft een prachtige buitenruimte met schooltuinen en natuurspeelplaats en daarnaast de Werkplaats: een atelierruimte waar kinderen in kleine setting tot verdieping van de leerstof kunnen komen en o.a. een tentoonstelling leren samenstellen, leren vormgeven en presenteren.

 "We zijn continu bezig met het zoeken naar betekenisvolle contexten. Alles staat in relatie tot het te bereiken einddoel. We doen maar weinig reproducerende lesjes."

Groeimappen

De competenties van de kinderen worden ook vastgelegd in zogenaamde groeimappen (portfolio's). In deze mappen documenteren de leerkrachten uitgebreid de ontwikkeling van het kind, opnieuw in relatie tot zichzelf, de ander en de wereld. Er komen allerlei door de leerling gemaakte producten in de map waaronder voorbeelden van verschillende kunstzinnige producten. De groeimappen zijn vooral bedoeld voor de ouders. De school vraagt hen aan het begin van elk schooljaar formulieren in te vullen hoe ze naar hun kind kijken en gebruikt dit als input voor de leerkrachten. De Keerkring heeft dit nu uitgebreid naar gesprekken met de leerlingen, waardoor zij leren om op hun handelen te reflecteren en in doelen te denken. Vanuit die doelen kunnen leerkrachten ook met een kind formatief bespreken wat het nog niet zo goed kan en wat nodig is. Dit geeft ook betekenis aan een les voor de kinderen. Dan kunnen ze sneller een succeservaring opdoen. De kinderen presenteren zelf ook elk schooljaar in februari hun ontwikkeling aan hun ouders. Aan het eind van het schooljaar is er nog een ouder-kind-leerkrachtgesprek.

 

" We zijn op school nog volop bezig met het ontwikkelen van onze visie op cultuuronderwijs. Om te analyseren waar we nu in ons cultuuronderwijs staan, doen we eerst een nulmeting. Daarna kunnen we de juiste tussenstappen zetten."


Werkstukken

De bovenbouw van De Keerkring bracht dit schooljaar een vierdaags bezoek aan Zuid-Limburg. Daar bekeken de leerlingen de Romeinse thermen en konden ze kiezen tussen het bezichtigen van een mergelgrot of een steenkoolmijn. Met hulp van de leerkracht die suggesties bij de subthema's aanleverde, maakten de kinderen op school een werkstuk over wat op hen tijdens de excursie de meeste indruk had gemaakt.

In één groep zijn kinderen tegelijkertijd  bijzonder divers bezig: van het maken van een 'mijnkanarie' op de naaimachine, een beeldverhaal over het ontstaan van mergel tot het ontwerpen van een mozaïek in Romeinse stijl en het op schaal nabouwen van het Colosseum. De kinderen werken veel samen en doen bij elkaar inspiratie op. Het project wordt afgesloten met een eindpresentatie voor hun ouders, waarbij ze via hun werkstukken laten zien wat ze van de schoolreis geleerd hebben.

Tips

  • Houd reflectiegesprekken met de kinderen. Leerkrachten moeten leren dit proces zo goed mogelijk te begeleiden.
  • Cultuur biedt bij uitstek ervaringen die vormen, hieruit kan burgerschap ontstaan. Kinderen leren spelenderwijs perspectieven te zien en contexten te begrijpen. Daar hoort taal onlosmakelijk bij, omdat kinderen via taal uitdrukking kunnen geven aan hun ervaringen.
  • Geef ruimte om te experimenteren, maar ook ruimte om te kunnen falen. Door fouten te mogen maken, leren kinderen nieuwe oplossingen te bedenken en zelfvertrouwen te ontwikkelen.

 
 Website De Keerkring