'Eindproduct' maakt plaats voor proces- en projectgericht leren

12-4-2017

Na een periode waarin basisschool De Groote Wielen in Rosmalen tijdelijk sterk focuste op taal en rekenen, waait er sinds twee jaar een nieuwe wind. Er is meer aandacht voor de ontwikkeling van andere vakgebieden. Voor de lopende schoolplanperiode worden thematisch onderwijs en cultuur verder ontwikkeld. Met de directeur en de cultuurcoördinator als spil in die verandering.

Mini-lessen

Basisschool De Groote Wielen wil thematisch leren - ofwel project based learning (PBL) - combineren met onderzoekend leren, om meer uit de kinderen zelf te laten komen. Thematisch onderwijs is de regel, enkel voor taal en rekenen worden methodes gebruikt. De thema's staan per twee leerjaren vast en per twee leerjaren (3 en 4, 5 en 6, 7 en 8) werken groepen samen, waarbij van de oudste groep leerlingen telkens wel wat meer wordt verwacht. Elk schooljaar staan zes à zeven thema's op het programma.

Op basis van de tussendoelen en leerlijnen (TULE) van SLO maken de leerkrachten van De Groote Wielen mini-lessen voor een thema. Aan de doelen van wereldoriëntatie koppelt de schoolhandvaardigheid-, teken-, muziek- en theaterlessen. Het speerpunt ligt bij beeldende vorming. Als het nodig is voor de invulling van de thema's kunnen de leraren inspiratie halen uit methodes, zoals Laat Maar Zien/Laat Maar Leren. Voor kunstbeschouwing leerde de cultuurcoördinator haar team werkvormen uit Visible thinking, een methode die door kijken naar kunst denken wil bevorderen. Nog geëvalueerd moet worden in hoeverre de collega's dit al aan het toepassen zijn.

"Deze vorm van thematisch leren, met veel aandacht voor kunst en cultuur, zorgt ervoor dat de lesstof beter beklijft; het maakt kinderen nieuwsgierig en ze werken daardoor ook veel meer vanuit intrinsieke motivatie"


Organiseren

Het organiseren van samenhangend onderwijs kan op veel ondersteuning rekenen vanuit de school. De school heeft een groot aantal specialisten: in taal, rekenen en hoogbegaafdheid, wetenschap en techniek en cultuur. Zij worden meer vrij geroosterd om zowel leerlingen als leerkrachten te begeleiden. De school wil al deze veranderingen graag meer uitstralen, maar dat is best een zoektocht. Er is op dit moment bijvoorbeeld te weinig ruimte in de school om in groepen te werken en om te exposeren. De wens is om samen te werken met buitenschoolse culturele partners, en om bij de thema's excursies te organiseren. Dit is een uitdaging om met de ouders (vaak tweeverdieners) te plannen. Daarbij is het ook altijd een afweging wat haalbaar is: een inhoudelijk waardevol bezoek aan het Prehistorisch dorp in Eindhoven betekent namelijk een grote hap uit het budget. Wel is er met een subsidie voor muziek een vakdocent op bestuursniveau aangesteld.

"Om cultuur binnen het onderwijs een belangrijke plek te laten innemen, moet het als gelijkwaardig worden beschouwd aan andere vakgebieden"

Scholing en ruimte

Het team van De Groote Wielen volgde een tweejarige scholing bij Academica voor projectmatig werken. Ze werkten samen thema's uit en leerden al doende. De klassen zijn kleiner gemaakt, parallelklassen krijgen soms samen les en leerkrachten worden zo ingeroosterd dat ze ook met regelmaat bij collega's in de klas kunnen kijken. Er zijn leerkrachtduo's gemaakt, waarbij van elkaar leren de onderliggende gedachte is. Bijvoorbeeld door een leraar die sterk vanuit creativiteit werkt met iemand te matchen die dat nog moet leren.

Verder haalde De Groote Wielen twee beeldend kunstenaars naar de school. Zij verzorgden twee inspiratiebijeenkomsten en fungeerden als vraagbaak voor de leerkrachten. De cultuurcoördinator draagt veel ideeën aan en verstrekt informatie over wat er in de culturele omgeving aanwezig is. Zij stimuleert haar collega's bij een andere manier van werken in kunstonderwijs, procesgericht in plaats van productgericht. De veelal jonge leerkrachten, net van de Pabo, moesten het werken naar een 'mooi' eindproduct loslaten. Iets waar ze gelukkig wel voor open stonden. De resultaten zijn zeer bemoedigend; de school ziet nu 'andere' kinderen die meer kunnen en meer plezier hebben.

"Soms vindt een leerkracht iets niet leuk, omdat hij er geen ervaring mee heeft; als hij dan een collega zeer geïnspireerd aan het werk ziet, gaat hij er ook de meerwaarde van zien"


 

Tips

  • Vergeet niet dat het nieuw opzetten van thematisch onderwijs veel tijd, geld en onderlinge afstemming kost.
  • Probeer niet alles tegelijk te realiseren, daarvoor kom je waarschijnlijk handen tekort. De Groote Wielen zoekt bijvoorbeeld nog naar een goede invulling voor muziek en voor dans/musical en geeft leerkrachten de tijd om te leren.
  • Projectgericht onderwijs, zeker op het gebied van cultuur en kunst, heeft letterlijk (klas)ruimte nodig. Kinderen moeten als het kan de werkstukken die ze maken ook kunnen etaleren.
  • Samenwerken met externe partners werkt bevorderend. Kennis zit bij experts, bij ouders, maar ook bij bijvoorbeeld bibliotheken, bij culturele centra en bij bureaus voor cultuureducatie.
  • Het succes staat of valt met de steun van de directie. Die heb je echt nodig.


 Website De Groote Wielen