Kaders voor toekomstbestendig leerplan

14-1-2015

Er was eens een land… waar elke tien jaar het totale leerplan voor het funderend onderwijs tegen het licht werd gehouden. Kernvraag: leert de nieuwe generatie nog wel de goede dingen? Dit nationale gesprek over goed onderwijs bestond uit twee delen, met een vergelijkbare agenda. Een maatschappelijke discussie waarin de overheid het voortouw had en een professionele discussie waarin de scholen - en met name de leraren als beroepsgroep - als eerste aan zet waren. Gedurende één jaar werd intensief heen en weer gedacht tussen de eisen en wensen van de samenleving en de mogelijkheden van de scholen. De uitkomsten werden door de politiek bekrachtigd voor een decennium. Fijnproevers noemden dit proces het ‘aggiornamento’ van het curriculum - het bij de dag van vandaag brengen van het onderwijs.

Je hoeft geen fijnproever te zijn om te zien dat dit verhaal niet van toepassing is op ons land. Er is wel beweging gekomen rond de vraag naar een eigentijds curriculum. Dat vraagt in eerste instantie om een goed geregisseerde maatschappelijke discussie. De volgende vier kwesties zouden daarbij aandacht moeten krijgen:

  • Relevantie
    Wat is zo maatschappelijk relevant dat we het op landelijk niveau willen vastleggen? Taal en rekenen, ja, maar hoe zit het met de rest? En hoe worden eisen en wensen van de samenleving vertaald naar regelgeving? Gaat de overheid vooral sturen aan de voorkant (met leerdoelen) of aan de achterkant (met toetsen en examens)?
  • Samenhang en evenwicht
    Als we het leerplan veranderen, hoe garanderen we dat het geheel consistent blijft? In andere landen wordt dit opgelost door op nationaal niveau een rationale te formuleren, waarin de essentiële functies van het funderend onderwijs zijn geformuleerd als samenhangend kader.
  • Uitvoerbaarheid
    Hoe gaan we om met de permanente stroom van claims uit de samenleving? Er komt nu steeds meer bij en er gaat nooit iets af. Gaan we nieuwe wensen onderbrengen in een procedure als hierboven geschetst (‘aggiornamento’)? Hoe maken we ruimte en tijd voor echte implementatie?
  • Effectiviteit voor de toekomst
    Hoe gaan we leerlingen toerusten voor een toekomst die niet te voorspellen is? Hoe sluiten we aan bij de internationale discussie over 21e eeuwse vaardigheden?

Kaders voor een toekomstbestendig leerplan