Sector
  • Po
  • Vmbo onderbouw
  • Havo onderbouw
  • Vwo onderbouw
  • Gymnasium onderbouw
Leerplankundig thema
  • 21e eeuwse vaardigheden
  • Sociale en culturele vaardigheden
Trefwoorden
  • Sociale en culturele vaardigheden
  • 21e eeuwse vaardigheden

Sociale en culturele vaardigheden

22-11-2017

Bij sociale en culturele vaardigheden gaat het om het effectief kunnen leren, werken en leven met mensen van verschillende etnische, culturele en sociale achtergronden.
Sociale afkomst en cultuur bepalen in hoge mate hoe we denken, wat we maken en doen, hoe we betekenis geven aan een steeds veranderende samenleving en hoe we met elkaar omgaan en communiceren.
Om nu en in de toekomst succesvol te kunnen samenleven is het daarom van belang om kennis te hebben van sociale en culturele opvattingen en daarmee rekening te houden in het handelen.

Meer specifiek gaat het om:

  • Eigen gevoelens en opvattingen kunnen benoemen en erop kunnen reflecteren
  • Bewust zijn van de eigen individuele en collectieve verantwoordelijkheid in een samenleving
  • Kennis hebben over cultuur en kunnen reflecteren op culturele verschillen
  • Het tonen van inlevingsvermogen en belangstelling voor anderen
  • Het (her)kennen van gedragscodes in verschillende sociale situaties
  • Constructief kunnen communiceren in verschillende sociale en culturele situaties
  • Respect en begrip hebben voor andere visies, uitingen, en gedragingen.

Belang voor het onderwijs

Kinderen leren sensitief, effectief en inventief te kunnen leven en werken in een wereld vol culturele diversiteit. Dit begrip verwijst naar allerlei verschillen: op het gebied van afkomst, opleiding of sociale klasse, etniciteit, religie, taal, geslacht of gender, leeftijd, handicap en seksuele oriëntatie. Ook schoolklassen zijn, afhankelijk van de omgeving, steeds 'superdiverser'. Daarom is het belangrijk dat zij kennis opdoen over zichzelf en anderen, en hoe om te gaan met verschillen. Om - nu in de klas en later in een beroep - effectief te kunnen leven en werken moet iemand niet alleen sociale en culturele verschillen respecteren, maar ook verschillen en talenten kunnen inzetten om op nieuwe ideeën te komen of om beter aan te sluiten bij bepaalde doelgroepen. Sociale en culturele vaardigheden gaan dus over herkennen, erkennen en waarderen.

Klik hier voor een voorbeeldmatig leerplankader sociale en culturele vaardigheden.

De concept-leerlijn Sociale en culturele vaardigheden is via het contactadres 21eeuwsevaardigheden@slo.nl opvraagbaar.

Selectie uit geraadpleegde literatuur

• Abram, I. (2008). Het Arena model voor (intercultureel) leren, gedownload van www.stichtingleren.nl
• Australisch curriculum: http://www.australiancurriculum.edu.au, specifiek de 'general capabilities': 
- Personal and social capability: https://www.australiancurriculum.edu.au/f-10-curriculum/general-capabilities/personal-and-social-capability/
- Intercultural understanding: https://www.australiancurriculum.edu.au/f-10-curriculum/general-capabilities/intercultural-understanding/
• European Community. (2007). Key Competencies for lifelong learning; European Reference Framework. Luxumburg: Office for official of the European Communities.
• Ginneken, J. van, 2008) Handboek wereldburger. Amsterdam: Boom Uitgevers; gedownload van www.jaap-van-ginneken.com
• Heusden, B. van (2010). Cultuur in de Spiegel, naar een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs. Groningen: RUG
• Hoeven, M. van der, e.a. (2014). Cultuur in de spiegel, een leerplankader voor cultuuronderwijs. Enschede, SLO
• Kramer, J. (2014). Wow! Wat een verschil. Utrecht: Thema.
• Severijns, S. (2015). Superdiversiteit: kansen voor onderwijs op maat voor iedereen.
Gedownload op 10 oktober 2017 van https://www.pomanagement.nl/whitepaper/214/
• Thijs, A., Fisser, P., & Hoeven, M. van der (2014). 21e eeuwse vaardigheden in het curriculum van het funderend onderwijs. Enschede: SLO.
• Thijs, A., Langberg, M. en Berlet, I. (2009). Leren omgaan met culturele diversiteit; aandachtspunten voor een kansrijke aanpak. Enschede: SLO
• Voogt, J., & Pareja Roblin, N. (2010). 21st century skills. Discussienota. Enschede: Universiteit Twente.