Sector
  • Po
  • Vmbo onderbouw
  • Havo onderbouw
  • Vwo onderbouw
  • Gymnasium onderbouw
Leerplankundig thema
  • 21e eeuwse vaardigheden
  • Samenwerken
Trefwoorden
  • Samenwerken
  • 21e eeuwse vaardigheden

Samenwerken

22-11-2017

Samenwerken hoort tot de belangrijke vaardigheden van de 21e eeuw. In het basisonderwijs beginnen leerlingen al met samenwerken en in het voortgezet onderwijs ontwikkelen ze de vaardigheid verder. Leren uw leerlingen al hoe ze dit goed, effectief en efficiënt kunnen doen? Wat moeten zij kennen en kunnen om goed samen te werken? Hoe pakt u het aan?

De vaardigheden waar het bij samenwerken om gaat

Bij samenwerken gaat het om het gezamenlijk realiseren van een doel en anderen daarbij kunnen aanvullen en ondersteunen. In samenwerken zit zowel een sociale als een cognitieve component. Het gaat om:

  • verschillende rollen bij jezelf en anderen (h)erkennen
  • hulp en feedback vragen, geven en ontvangen
  • een positieve en open houding ten aanzien van andere ideeën
  • respect voor verschillen
  • onderhandelen en afspraken maken met anderen in een team
  • functioneren in heterogene groepen
  • effectief communiceren

Het leerplankader en de leerlijnen helpen u om samenwerken vorm te geven.

Leren samenwerken als opdracht voor het onderwijs

We werken in de 21e eeuw zelden meer alleen, we werken vooral in teams. Teams krijgen andersoortige relaties. Werk wordt gespecialiseerder, om tot een geheel te komen moet je samenwerken. De kennis die we moeten beheersen wordt steeds groter, dat kunnen we niet meer alleen. Er ontstaat verdere verdeling van deskundigheid, specialisatie, dat vereist samenwerking met anderen, met deskundigen op andere gebieden. Kennisontwikkeling is steeds belangrijker en dat doen we veel beter samen.
Leerlingen die samen leren, werken op een gestructureerde manier samen in kleine, veelal heterogeen samengestelde groepen (sterkere en zwakkere leerlingen). De gedachte is dat kinderen niet alleen leren van de interactie met de leerkracht, maar ook van de interactie met elkaar. Door samen te werken wordt sociaal inzicht groter en ook persoonsvorming is erbij gebaat.

Het nieuwe samenwerken: virtueel, op afstand

Een apart aandachtspunt in deze tijd van snel voortschrijdende technologie is samenwerken op afstand, digitaal/virtueel samenwerken. We moeten bereid en in staat zijn om te vergaderen met mensen op afstand, om met teleconferentiesystemen te werken. Dan moeten we daar ons gedrag op kunnen aanpassen. Samenwerken wordt zakelijker, formeler en letterlijk afstandelijker. Dit geldt zeker voor internationaal samenwerken.

Klik hier voor een voorbeeldmatig leerplankader samenwerken.

Selectie uit geraadpleegde literatuur

• Binkley, M. Erstad, O. Herman, J., Raizen, S, Ripley, M., & Rumple, M. (2010). Defining 21st century skills. Ways of working: Collaboration, Teamwork. Melbourne: The University of Melbourne.
• Boswinkel, N., & Schram, E. (2011). De toekomst telt. Enschede: SLO/Ververs Foundation.
• Thijs, A., Fisser P. & van der Hoeven,  M. (2014). Rapportage 21e eeuwse vaardigheden in het curriculum van het funderend onderwijs. Enschede: SLO.