Sector
  • Po
  • Vo
  • So
Vakinhoud
  • Vakoverstijgende inhouden en vaardigheden
Leerplankundig thema
  • 21e eeuwse vaardigheden
  • Digitale geletterdheid
  • Computational thinking
  • ICT-basisvaardigheden
  • Informatievaardigheden
  • Mediawijsheid
  • Onderzoek / Evaluatie
Trefwoorden
  • Coding
  • Programmeren

Achtergrond van digitale geletterdheid

18-4-2017

​​De vraag waar de vaardigheden van Digitale geletterdheid op gebaseerd zijn wordt vaak gesteld. In dit stuk wordt de achtergrond beschreven van het onderzoek, wie de opdrachtgever is en wie betrokken zijn bij de ontwikkeling van het leerplankader

Wie heeft opdracht gegeven tot het beschrijven van digitale geletterdheid?

In 2014 heeft het ministerie van onderwijs gevraagd om 21e eeuwse vaardigheden en digitale geletterdheid te beschrijven. De vraag was om rekening te houden met:

  • Internationale ontwikkelingen
  • Docenten
  • Experts
  • Uitgevers

De vraag werd door het ministerie gesteld omdat de KNAW in het rapport "Digitale geletterdheid in het funderend onderwijs" aangaf dat er in het onderwijs te weinig aandacht was voor digitale geletterdheid. Ook vroegen de scholen om meer duidelijkheid.

Waarom zijn internationale ontwikkelingen van belang?

Internationaal is digital literacy al langer onderwerp van onderzoek en beschreven. De beschrijvingen zijn dan ook door verschillende experts en organisaties aangescherpt. Begrippen zoals: ICT basic skills, Information literacy, Media literacy en Computational thinking, zijn vaardigheden die in internationale modellen vaker worden gebruikt als invulling van Digital literacy en ook in verschillende landen in het onderwijs voorkomen. De aansluiting op internationale ontwikkelingen is van belang zodat we ook gebruik kunnen maken van nieuwe inzichten en daarover eenduidig kunnen communiceren.

 

Wat is digitale geletterdheid?

Uit de onderzoeksrapporten "Digitale geletterdheid en 21e eeuwse vaardigheden in het funderend onderwijs" &  "21e eeuwse vaardigheden in het curriculum van het funderend onderwijs" blijkt dat digitale geletterdheid onderdeel is van 21e eeuwse vaardigheden en bestaat uit:

Hoe is het onderzoek verlopen?

Het onderzoek naar 21e eeuwse vaardigheden en digitale geletterdheid is in verschillende stappen uitgevoerd:

  1. Vooronderzoek - Er is gekeken naar wat er bekend is over de onderwerpen. Door naar wetenschappelijke literatuur te kijken en conferenties te bezoeken zijn uit de meest toonaangevende modellen de vaardigheden overgenomen en gebruikt en uitgewerkt.
  2. Expert raadpleging - De begrippen en omschrijvingen zijn voorgelegd aan docenten schoolleiders, lerarenopleiders en uitgevers en verder beschreven.
  3. Enquête - Via vragenlijsten zijn docenten en schoolleiders gevraagd of ze de begrippen herkennen, toepassen en hoe belangrijk ze die vinden.
  4. Onderzoeksrapporten - "Digitale geletterdheid en 21e eeuwse vaardigheden in het funderend onderwijs" &  "21e eeuwse vaardigheden in het curriculum van het funderend onderwijs". Op basis van de literatuur en de reacties van de experts, uitgevers, docenten, lerarenopleiders en schoolleiders zijn de begrippen overgenomen en is ook de onderverdeling van de vaardigheden bepaald.

 

Wat is de stand van zaken

Na de rapportage zijn de vaardigheden verder uitgewerkt in definities, leerplankaders, leerlijnen en leeractiviteiten. Deze zijn te vinden op de website "Curriculum van de toekomst". De leerlijnen zijn op aanvraag te krijgen door te mailen naar digitalegeletterdheid@slo.nl. De leerplankaders zijn verder uitgewerkt door gebruik te maken van internationaal beschikbare literatuur met aanvullingen uit Nederlandse materialen.

 

Bronnen

 Zie ook

 

 

Trends in onderwijs voor Curriculum en ICT in Curriculumspiegel 2017http://curriculumvandetoekomst.slo.nl/21e-eeuwse-vaardigheden/trends-in-curriculum-en-ict-in-curriculumspiegel-2017Trends in onderwijs voor Curriculum en ICT in Curriculumspiegel 201742693aspx0x010100C568DB52D9D0A14D9B2FDCC96666E9F2007948130EC3DB064584E219954237AF390041811730C000416E82883467D78389120041811730C000430EB6EDE384DFD511070030E4F99CDB271C4BA03B601BFE6D7C0ARobotisering, kunstmatige intelligentie, virtual reality, machinelearning, nepnieuws, digitale geletterdheid en meer aandacht voor cybercrime zijn trends die in het onderwijs een plaats moeten krijgen. De Curriculumspiegel 2017 gaat hier op in.
Hoe het onderwijs de digitale werkelijkheid moet en kan bijhoudenhttp://curriculumvandetoekomst.slo.nl/21e-eeuwse-vaardigheden/hoe-het-onderwijs-de-digitale-werkelijkheid-moet-en-kan-bijhoudenHoe het onderwijs de digitale werkelijkheid moet en kan bijhouden42689aspx0x010100C568DB52D9D0A14D9B2FDCC96666E9F2007948130EC3DB064584E219954237AF390041811730C000416E82883467D78389120041811730C000430EB6EDE384DFD511070030E4F99CDB271C4BA03B601BFE6D7C0AIn het onderwijs van de toekomst mogen digitale vaardigheden niet ontbreken omdat ontwikkelingen zoals kunstmatige intelligentie, robotisering en machine learning erg snel gaan. In dit artikel worden verschillende trends beschreven en voorbeelden gegeven.
Leerlijnen digitale geletterdheidhttp://curriculumvandetoekomst.slo.nl/projecten/leerlijnen-digitale-geletterdheidLeerlijnen digitale geletterdheid32569aspx0x010100C568DB52D9D0A14D9B2FDCC96666E9F2007948130EC3DB064584E219954237AF390041811730C000416E82883467D78389120041811730C000430EB6EDE384DFD5110700FBE73CE0E9D417468EC6DD73E85D3DEADe nieuwe leerlijn digitale geletterdheid is nu beschikbaar. De leerlijn bestaat uit de onderdelen computational thinking, mediawijsheid, informatievaardigheden en ICT basisvaardigheden. Ze zijn op aanvraag beschikbaar via digitalegeletterdheid@slo.nl
Voorbeeldmaterialen computational thinkinghttp://curriculumvandetoekomst.slo.nl/21e-eeuwse-vaardigheden/digitale-geletterdheid/computational-thinking/voorbeeldmaterialenVoorbeeldmaterialen computational thinking42729aspx0x010100C568DB52D9D0A14D9B2FDCC96666E9F2007948130EC3DB064584E219954237AF390041811730C000416E82883467D78389120041811730C000430EB6EDE384DFD511070030E4F99CDB271C4BA03B601BFE6D7C0ASLO ontwikkelt samen met leraren basis- en voortgezet onderwijs voorbeeldmaterialen voor computational thinking. Deze voorbeeldmaterialen sluiten aan op het voorbeeldmatig leerplankader voor computational thinking.
Voorbeeldmaterialen ICT basisvaardighedenhttp://curriculumvandetoekomst.slo.nl/21e-eeuwse-vaardigheden/digitale-geletterdheid/ict-basisvaardigheden/voorbeeldmaterialenVoorbeeldmaterialen ICT basisvaardigheden42733aspx0x010100C568DB52D9D0A14D9B2FDCC96666E9F2007948130EC3DB064584E219954237AF390041811730C000416E82883467D78389120041811730C000430EB6EDE384DFD511070030E4F99CDB271C4BA03B601BFE6D7C0ASLO ontwikkelt samen met leraren basis- en voortgezet onderwijs voorbeeldmaterialen voor ICT-basisvaardigheden. Daarnaast zijn lesmaterialen van uitgevers en andere instanties geïnventariseerd.